{"id":10827,"date":"2025-12-31T09:29:00","date_gmt":"2025-12-31T07:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/?p=10827"},"modified":"2026-01-09T09:33:19","modified_gmt":"2026-01-09T07:33:19","slug":"dunya-az%c9%99rbaycanlilarinin-h%c9%99mr%c9%99yliyi-gunu-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/?p=10827","title":{"rendered":"D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259yliyi G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"148\" height=\"148\" src=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/download.jpg\" alt=\"\" data-id=\"10828\" data-full-url=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/download.jpg\" data-link=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/?attachment_id=10828#main\" class=\"wp-image-10828\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"187\" height=\"148\" src=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"10829\" data-full-url=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1.jpg\" data-link=\"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/?attachment_id=10829#main\" class=\"wp-image-10829\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259yliyi G\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0259sas\u0131 1989-cu il dekabr\u0131n ax\u0131rlar\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda SSR\u0130-\u0130ran s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin da\u011f\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 qoyuldu. \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 s\u0259rh\u0259d dir\u0259kl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. 1989-cu ilin noyabr\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n M\u0259clisi xalq\u0131n irad\u0259sini bir daha ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/C%C9%99nubi_Az%C9%99rbaycan\">C\u0259nubi<\/a>&nbsp;v\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan\">\u015eimali Az\u0259rbaycan<\/a>&nbsp;aras\u0131nda humanitar, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi v\u0259 qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0259rh\u0259d \u00e7\u0259p\u0259rl\u0259rinin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 m\u00fch\u0259ndis-texniki qur\u011fular\u0131n s\u00f6k\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_%C4%B0ttifaq%C4%B1_Kommunist_Partiyas%C4%B1\">Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Kommunist_Partiyas%C4%B1\">Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n<\/a>&nbsp;m\u0259rk\u0259zi komit\u0259l\u0259ri, partiyan\u0131n yerli orqanlar\u0131, SSR\u0130 s\u0259rh\u0259d qo\u015funlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi buna mane olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn siyasi v\u0259 h\u0259rbi t\u0259sir vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259l atd\u0131lar, lakin buna baxmayaraq&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Az%C9%99rbaycan_Xalq_C%C9%99bh%C9%99si\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin<\/a>&nbsp;Nax\u00e7\u0131van Vilay\u0259t \u015f\u00f6b\u0259si ard\u0131c\u0131l olaraq &#8220;S\u0259rh\u0259d h\u0259r\u0259kat\u0131&#8221; adl\u0131 bir s\u0131ra siyasi aksiyalar h\u0259yata ke\u00e7irdi. Geni\u015fl\u0259n\u0259n demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 SSR\u0130-nin d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259di boyunca \u00e7\u0259kil\u0259n s\u0259rh\u0259d \u00e7\u0259p\u0259rl\u0259ri ellikl\u0259 s\u00f6k\u00fcld\u00fc. \u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq Araz\u0131n o tay\u0131nda, bu tay\u0131nda olan qohumlar\u0131n, h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rin \u00fcnsiyy\u0259t imkanlar\u0131 yarand\u0131, sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>1989-cu il dekabr\u0131n 31-i D\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259ylik bayram\u0131na \u00e7evrildi, 1990-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fcn ild\u00f6n\u00fcm\u00fc&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nax%C3%A7%C4%B1van_Muxtar_Respublikas%C4%B1\">Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda<\/a>&nbsp;geni\u015f qeyd edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131ndan ba\u015flan\u0131b, Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r s\u0259rh\u0259d rayonlar\u0131na da ke\u00e7\u0259n bu \u00fcmumxalq h\u0259r\u0259kat\u0131na imperiya m\u00f6vqeyind\u0259n yana\u015fan SSR\u0130-nin v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n kommunist r\u0259hb\u0259rliyi, h\u0259rbi dair\u0259l\u0259r ona qara yaxma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Onlar bunu bir qrup ekstremist v\u0259 cinay\u0259tkar \u00fcns\u00fcrl\u0259rin \u0259m\u0259li kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin g\u00f6z\u00fcnd\u0259n salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 s\u0259rh\u0259d zonas\u0131nda f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t rejimi yarad\u0131ld\u0131. &#8220;S\u0259rh\u0259d h\u0259r\u0259kat\u0131&#8221; il\u0259 ba\u011fl\u0131 kommunist r\u0259hb\u0259rl\u0259rin g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n Xalq c\u0259bh\u0259si \u00fczvl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 repressiyalar daha da g\u00fccl\u0259ndi, onlardan bir ne\u00e7\u0259si h\u0259bs olundu, i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131, bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f s\u0259rh\u0259d \u00e7\u0259p\u0259rl\u0259ri b\u0259rpa olundu, lakin qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin, d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu prosesi par\u00e7alanm\u0131\u015f xalq\u0131n t\u0259bii birl\u0259\u015fm\u0259 meyli kimi m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada ged\u0259n demokratik prosesl\u0259r m\u00f6vqeyind\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259bli\u011fat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 qism\u0259n ald\u0131. 1990-c\u0131 ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%BCrkiy%C9%99\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259<\/a>&nbsp;ke\u00e7iril\u0259n Birinci Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 Az\u0259rbaycan d\u0259rn\u0259kl\u0259ri qurultay\u0131 is\u0259&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nax%C3%A7%C4%B1van_Muxtar_Respublikas%C4%B1\">Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131ndan<\/a>&nbsp;ba\u015flanm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259d h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n real davam\u0131 kimi milli birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik yolunda at\u0131lan daha bir m\u00fch\u00fcm add\u0131m oldu. Noyabr ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 qurultay\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarda 31 dekabr g\u00fcn\u00fcn\u00fcn h\u0259r il geni\u015f qeyd edilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc. 1991-ci ilin 16 dekabr\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Nax%C3%A7%C4%B1van_Muxtar_Respublikas%C4%B1\">Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131<\/a>&nbsp;Ali M\u0259clisinin s\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n birliyini yaratma\u011f\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq dekabr\u0131n 31-ni D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259ylik G\u00fcn\u00fc elan etdi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259yliyi G\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0259sas\u0131 1989-cu il dekabr\u0131n ax\u0131rlar\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda SSR\u0130-\u0130ran s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin da\u011f\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 qoyuldu. \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 s\u0259rh\u0259d dir\u0259kl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131. 1989-cu ilin noyabr\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n M\u0259clisi xalq\u0131n irad\u0259sini bir daha ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k&nbsp;C\u0259nubi&nbsp;v\u0259&nbsp;\u015eimali Az\u0259rbaycan&nbsp;aras\u0131nda humanitar, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi v\u0259 qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0259rh\u0259d \u00e7\u0259p\u0259rl\u0259rinin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 m\u00fch\u0259ndis-texniki qur\u011fular\u0131n s\u00f6k\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdir.&nbsp;Sovet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10829,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sas"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10827"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10830,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10827\/revisions\/10830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10829"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}