{"id":4737,"date":"2020-03-27T11:11:17","date_gmt":"2020-03-27T09:11:17","guid":{"rendered":"http:\/\/iif.gdu.edu.az\/?p=4737"},"modified":"2020-03-27T11:11:19","modified_gmt":"2020-03-27T09:11:19","slug":"gigiyena-qaydalarina-riay%c9%99t-ed%c9%99k-ed%c9%99k-saglam-yasayaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/?p=4737","title":{"rendered":"Gigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t ed\u0259k ed\u0259k sa\u011flam ya\u015fayaq"},"content":{"rendered":"\n<p> T\u0259mizlik gigiyenan\u0131n ilkin \u015f\u0259rtidir. <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft is-resized\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:OCD_handwash.jpg?uselang=az\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1b\/OCD_handwash.jpg\/220px-OCD_handwash.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"229\"\/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Higiyena<\/strong>\u00a0(<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Q%C9%99dim_yunan_dili\">q.yun.<\/a>\u00a0\u1f51\u03b3\u03b9\u03b5\u03b9\u03bd\u03cc\u03bd\u00a0\u2014 &#8220;sa\u011flaml\u0131q&#8221;) \u2014 tibbin h\u0259yat \u015f\u0259raitinin, insan \u0259m\u0259yinin insana t\u0259sirini v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n sah\u0259si; bu sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 qoruma\u011fa v\u0259 \u00f6mr\u00fc uzatma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Higiyena s\u00f6z\u00fc Q\u0259dim Yunan mifologiyas\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Q\u0259dim Yunanlar\u0131n t\u0259bab\u0259t tanr\u0131s\u0131 Asklepinin (yun. \u1f08\u03c3\u03ba\u03bb\u03b7\u03c0\u03b9\u03cc\u03c2, Asklepios) be\u015f q\u0131z\u0131ndan biri olan Higieya (q.yun.\u00a0\u1f59\u03b3\u03b9\u03b5\u03af\u03b1) t\u0259mizlik ilah\u0259si idi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u015e\u0259xsi gigiyena<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259xsi higiyena<\/strong>&nbsp;\u2013 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 qoruma\u011fa v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n higiyena qaydalar\u0131 toplusu. Bu qaydalar orqanizm\u0259 t\u0259sir ed\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259sirl\u0259ri neytralla\u015fd\u0131r\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Bioloji \u2014\u00a0mikroorqanizml\u0259r,\u00a0parazitl\u0259r,\u00a0c\u00fcc\u00fcl\u0259r,\u00a0antibiotikl\u0259r\u00a0v\u0259 sair\u0259 biosubstratlar.<\/li><li>Fiziki \u2014\u00a0s\u0259s,\u00a0vibrasiya,\u00a0elektromaqnit dal\u011falar\u0131,\u00a0iqlim\u00a0v\u0259 s.<\/li><li>Kimy\u0259vi \u2014\u00a0kimy\u0259vi element\u00a0v\u0259\u00a0kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n fikirin\u0259 g\u00f6r\u0259, gigiyena (burada m\u0259i\u015f\u0259t gigiyenas\u0131, \u0259m\u0259k gigiyenas\u0131 v\u0259 s. n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) insan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck rollardan birini oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Gigiyena anlay\u0131\u015f\u0131 insanlara q\u0259dim zamanlardan m\u0259lumdur. Art\u0131q bizim eramizdan 600-500 il \u0259vv\u0259l Q\u0259dim Romada 30 ayr\u0131 su k\u0259m\u0259ri, \u00e7oxlu sayda ictimai hamamlar v\u0259 tualetl\u0259r var idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gigiyena haqq\u0131nda ilk elmi i\u015fl\u0259r b\u00f6y\u00fck yunan alimi v\u0259 h\u0259kimi Hippokrata m\u0259xsusdur. Bu elmi i\u015fl\u0259rd\u0259 Hippokrat s\u00fcbut edirdi ki, insan\u0131n s\u0259hh\u0259tin\u0259 hava, su, qidalanma, h\u0259yat t\u0259rzi, v\u0259rdi\u015fl\u0259r v\u0259 s. t\u0259sir edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Virisun d\u00fc\u015fm\u0259k qorxusu il\u0259 yox t\u0259miz ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn gigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t ed\u0259k. B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan Xalq\u0131na sa\u011flam can, xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat arzu edirik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259mizlik gigiyenan\u0131n ilkin \u015f\u0259rtidir. Higiyena\u00a0(q.yun.\u00a0\u1f51\u03b3\u03b9\u03b5\u03b9\u03bd\u03cc\u03bd\u00a0\u2014 &#8220;sa\u011flaml\u0131q&#8221;) \u2014 tibbin h\u0259yat \u015f\u0259raitinin, insan \u0259m\u0259yinin insana t\u0259sirini v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n sah\u0259si; bu sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 qoruma\u011fa v\u0259 \u00f6mr\u00fc uzatma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Higiyena s\u00f6z\u00fc Q\u0259dim Yunan mifologiyas\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Q\u0259dim Yunanlar\u0131n t\u0259bab\u0259t tanr\u0131s\u0131 Asklepinin (yun. \u1f08\u03c3\u03ba\u03bb\u03b7\u03c0\u03b9\u03cc\u03c2, Asklepios) be\u015f q\u0131z\u0131ndan biri olan Higieya (q.yun.\u00a0\u1f59\u03b3\u03b9\u03b5\u03af\u03b1) t\u0259mizlik ilah\u0259si idi. \u015e\u0259xsi gigiyena \u015e\u0259xsi higiyena&nbsp;\u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4737","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4738,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4737\/revisions\/4738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}